رشته کوه های کپه داغ و بینالود-آلا داغ در مرز شمال خاوری پهنه برخوردی عربی-اوراسیا واقع شده و از دیدگاه ساختاری دارای اهمیت می باشند. با توجه به وجود شهرهای بزرگ با پیشینه تاریخی، داده های خوبی از تاریخچه فعالیت لرزه ای در این ناحیه وجود دارد، اما داده های لرزه ای دستگاهی با کیفیت مناسب تا پیش از این پژوهش اندک است. در این پژوهش، داده های شبکه لرزه نگاری موقت ایران-چین که به مدت 13 ماه در این محدوده فعال بوده، مورد استفاده قرار گرفته است. بر اساس این داده ها، تعداد 37 سازوکارکانونی با روش قطبیت اولین رسید موج P تعیین گردید که شامل ترکیبی از سازوکارهای راستالغز، راندگی و عادی می باشد. تجمع محسوسی از سازوکارهای کانونی زمین لرزه ها در پیرامون مرز البرز خاوری و کپه داغ و در راستای دره رودخانه اترک دیده می شوند. همچنین مرز جنوبی و باختری بینالود، فعالیت نسبی بیشتری را نشان می دهند. بزرگای محلی (ML) رخدادها 5. 3 تا 9. 4 و عمق لرزه خیزی حداکثر تا 20 کیلومتری می باشد. بیشترین فراوانی رخدادها در عمق حدود 10 کیلومتری مشاهده می شود. محورهای تنش و بردارهای لغزش بدست آمده از سازوکارهای کانونی، به خوبی با وضعیت کینماتیک گسل های اصلی و رژیم زمین ساختی منطقه سازگار بوده و لرزه زا بودن این گسل ها را تایید می نماید. همچنین این داده ها وجود مولفه راستگرد گسل های کپه داغ خاوری، بینالود و هر دو مولفه چپ گرد و راست گرد در کپه داغ مرکزی را نشان می دهد.

امروزه استفاده از مدل ها و تکنیک های دقیق و جدید می توانند نقش بسیار مهمی در کمک به حل مسایل شهری داشته باشند. از این رو تکنیک تولید وزنی یک تکنیک بسیار دقیق و ماتریس تصمیم گیری آن بر پایه داده های عینی است و برای تصمیم گیری در زمینه مسائل بسیار حساس کاربرد دارد. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و پهنه بندی نقاط شهری و بخش های شهرستان بهمئی در استان کهگیلیویه و بویراحمد نسبت به وقوع بحران زلزله می باشد. برای گردآوری داده ها از سازمان زمین شناسی آمریکا، سازمان نقشه برداری کشور، تصاویر ماهواره ای و غیره، و همچنین برای بررسی و تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار ARC GIS و مدل WASPAS و Dematel استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد، 252 کیلومتر مربع معادل 20 درصد از شهرستان بهمئی در پهنه بدون خطر، 386 کیلومتر مربع در پهنه کم خطر، 289 کیلومتر مربع از شهرستان در پهنه متوسط نسبت به خطر وقوع زلزله و 149 کیلومتر مربع از شهرستان معادل 12 درصد از شهرستان در پهنه با خطر بسیار بالا نسبت به خطر وقوع زلزله قرار دارد. همچنین شهر لیکک مرکز شهرستان بهمئی در پهنه های با خطر بسیار کم نسبت به خطر وقوع زلزله قرار دارد. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که 160 کیلومتر مربع از بخش مرکزی شهرستان، معادل 18 درصد از بخش مرکزی در پهنه کم خطر و 212 کیلومتر مربع معادل 18 درصد در پهنه با خطر زیاد و 15 درصد از بخش مرکزی شهرستان در پهنه با خطر خیلی زیاد قرار دارد. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که از مساحت 506 کیلومتر مربع بخش گرمسیری شهرستان، 06/156 کیلومتر مربع معادل 84/30 درصد در پهنه بدون خطر، 44 درصد در پهنه با خطر کم و 6 درصد از بخش گرمسیری شهرستان در پهنه با خطر خیلی زیاد قرار دارد. بیشترین مساحت بخش مرکزی شهرستان در پهنه با خطر متوسط و بیشترین مساحت بخش گرمسیری شهرستان در پهنه با خطر کم قرار دارد. همچنین تحلیل فضایی آسیب پذیری سکونتگاههای روستایی نشان داد که، 6 درصد از روستاها و آبادی ها در پهنه خطر خیلی زیاد، 8 درصد در پهنه با خطر زیاد، 47 درصد در پهنه با خطر کم و 42 روستا در پهنه بدون خطر زلزله قرار دارد.

در این پژوهش، تغییرات زمانی و مکانی پارامترهای مرتبط با لرزه خیزی (b-value و Z-value) و تغییرات نسبت سرعت امواج لرزه ای ()، قبل و بعد از زمین لرزه های با بزرگای بالای 5 در پهنه لرزه زمین ساختی البرز-آذربایجان بررسی شد. برای انجام این پژوهش، فهرست نامه مربوط به زمین لرزه های رخ داده بعد از سال 2006، با حداقل بزرگای محلی (بیش از 4/0)، از مرکز لرزه نگاری کشور استخراج و پس از پردازش های اولیه، مورد استفاده قرار گرفت. پردازش ها شامل حذف داده های غیر زمین ساختی ناشی از انفجارهای معدنی، زمین لرزه های وابسته (پیش لرزه ها و پس لرزه ها) و داده هایی با بزرگای کمتر از حد آستانه کامل بودن فهرست نامه بودند. نتایج این مطالعه گذشته نگر نشان دادند که پیش از وقوع تمامی 7 زمین لرزه مورد بررسی، حداقل یکی از ناهنجاری های مرتبط با پارامترهای لرزه خیزی و تغییرات سرعت امواج لرزه ای، قابل مشاهده بوده است. عمده مناطقی که در طی زمان دارای روند کاهشی قابل توجه در b-value بوده و مقدار کمتر از 0/1 را برای این پارامتر ثبت کرده اند و به طور همزمان، دارای مقدار Z-value بزرگ تر یا مساوی3 باشند، مستعد رخداد زمین لرزه های با اهمیت (دارای بزرگای محلی بیش از 5) در آینده هستند. همچنین، تغییرات سرعت امواج لرزه ای نیز می­توانند بیانگر تغییرات میزان تنش موجود در پوسته یک منطقه باشند و نتایج نشان داد که ناهنجاری های کاهشی پارامتر  از نظر مکانی با رخداد زمین لرزه های اصلی تطابق دارند. در مجموع، یافته های این پژوهش بیانگر آنند که ناهنجاری های زمانی و مکانی پارامترهای لرزه خیزی و سرعت امواج لرزه ای، می توانند به عنوان پیش نشانگرهای قابل تأمل برای شناسایی مناطق مستعد وقوع زمین لرزه های بزرگ در آینده در نظر گرفته شوند.

استان البرز در غرب استان تهران روی نوار لرزه ای جنوب البرز قرار دارد. شهر کرج با 2/2 میلیون نفر جمعیت در جنوب غربی رشته کوه البرز در شمال ایران واقع شده است. این منطقه از مناطق لرزه خیز بسیار فعال محسوب می شود. در این پژوهش برپایۀ تجزیه وتحلیل های زمین شناختی و لرزه شناختی در شعاع 200 کیلومتری از مرکز شهر کرج پنج پهنۀ لرزه زا و هفت چشمۀ لرزه ای خطی شناسایی شد. با توجه به روابط تجربی، بیشینۀ بزرگی برای پهنه های لرزه زا و با استفاده از روش کیکو- سلوول پارامترهای لرزه خیزی محاسبه شد و نمودارهای دورۀ بازگشت بزرگای زمین لرزه و فراوانی احتمال رویداد بزرگای زمین لرزه برای دورۀ بازگشت 475 سال برای هر پهنه رسم شد. با توجه به محاسبات صورت گرفته، بیشترین بزرگا 6/7 در پهنۀ 1 و کمترین بزرگا 2/6 در پهنۀ 4 است. براساس روابط کاهندگی زارع (1999)، امبرسیز (1995) و جوینر، بور و فومال (1981) بیشترین جنبش نیرومند افقی زمین برای دورۀ بازگشت 475 سال g 42/0 و برای دورۀ بازگشت 2475 سال g 70/0 و همچنین بیشترین جنبش نیرومند قائم زمین برای دورۀ بازگشت 475 سال g 25/0 و برای دورۀ بازگشت 2475 سالg  44/0 محاسبه شد. بر این اساس ارائۀ مدل جدید لرزه زمین ساختی منطقۀ استان البرز و بیشینۀ توان لرزه ای چشمه های لرزه زای منطقۀ استان البرز نوآوری این مقاله است.

این باور وجود دارد که پی سنگ پهنه ساختاری سنندج- سیرجان طی فازهای کوهزایی سیمیرین و لارامید سخت شده و به همین دلیل به عنوان پهنه ای غیرلرزه زا (یا با لرزه خیزی پایین) مطرح شده است. گستره شهرضا در بخش مرکزی این پهنه ساختاری، به عنوان مورد مطالعاتی انتخاب شد تا صحت لرزه خیز بودن حرکات عهد حاضر این پهنه ساختاری و در نتیجه لرزه خیز بودن، در آن مورد بررسی قرار گیرد. در این پژوهش با استفاده از فناوری های زمینی (Geoinformatics) مانند سنجش از دور،GIS  و بررسی های صحرایی، سعی در شناسایی ساختارها، بررسی سازوکار حرکتی آنها، وضعیت کانون های زمین لرزه رخ داده، اثرات نوزمین ساختی عملکرد گسله های فعال گستره و علت بالا بودن فعالیت لرزه خیزی در این گستره شده است. نتایج نشان می دهد که گسل شهرضا (و گسل دهاقان در جنوب باختر گستره) با روند 140N  و سازوکار راستالغز راست بر با مقدار قابل توجهی مولفه معکوس عمده ترین روند ساختاری در گستره می باشد. این پهنه گسل خورده توسط گسل نصرآباد (با روند N50-70) با سازوکار راستالغز چپ بر با کمی مولفه کششی، بریده و گاهی جابه جا شده است. در محل برخورد این دو گسل اصلی، تعداد زیادی کانون زمین لرزه با حل سازوکار کانونی راستالغز قرار گرفته است. افزون بر تعداد زیاد زمین لرزه ها در گستره شهرضا، اثرات حرکات نوزمین ساختی مربوط به فعالیت های عهد حاضر این گسله ها نیز قابل مشاهده می باشد.

0

یکی از بحث های پیچیده و مبهم علوم مهندسی زلزله بحث پیش بینی زمین لرزه است و تلاش های صورت گرفته در این راستا درصورتیکه از یک پایه فنی مناسب برخوردار باشد با اهمیت خواهند بود. زلزله های متوالی بوقوع پیوسته اخیر در نواحی مختلف ایران حاکی از بروز یک رژیم لرزه خیزی خاص در این کشور و مشوقی جهت بررسی ابعاد مختلف این پدیده می باشند. در این تحقیق آنالیزهایی برروی داده های کاتالوگ پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله انجام و به عنوان یک عامل تعیین کننده، پارامتر b رابطه گوتنبرگ-ریشتر مورد محاسبه قرار گرفته است. از آنجا که وجود روند کاهشی در مقادیر وابسته به زمان این پارامتر لرزه ای می تواند بیانگر تجمع تنش در منطقه مورد مطالعه باشد، برای بررسی احتمال وقوع زلزله های حاصل از تجمع تنش در مناطق مختلف، کشور ایران به 29 ناحیه تقسیم گردیده و در هر ناحیه پارامتر b در بازه زمانی بین سالهای 1388 الی 1396 محاسبه گردیده است. نتایج بدست آمده بسیار جالب توجه بوده و مطابقت کامل با آنچه اخیراً در مناطق مختلف ایران اتفاق افتاده دارد بطوریکه زلزله های بوقوع پیوسته بین سالهای 1396 الی 1397 همگی صدق ادعای این پهنه بندی را تایید می کنند و لذا این نقشه پهنه بندی می تواند نواحی مربوط به وقوع زمین لرزه های آینده را به نمایش گذارد.